कञ्चनपुरः कञ्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका–४ गोवरियाका युवा दमन चन्दले बिरुवा उत्पादन गरेर मनग्य आम्दानी गर्न थालेका छन्। उनको नर्सरीमा फलफूलका बिरुवा पाइन्छ। यस्तै, घर सजावटका लागि प्रयोग हुने विभिन्न प्रजातिका बोटबिरुवा बिक्री गरेर उनले वार्षिक रु १५ लाख बराबरको आम्दानी गर्दै आएका छन्। दश वर्षअघि रु ५० हजार लगानीमा नर्सरी स्थापना गरेर व्यवसाय थालेका उनले अहिले वार्षिक रु ६० लाख बराबरको कारोबार गर्दै आएका छन्।

“नर्सरी स्थापना गर्नुअघि हाम्रो कुटानी पिसानीको मिल थियो त्यसमा कहिले बिजुली नहुने कहिले कामदार नपाइने समस्या थियो बैङ्कको ऋण थपिँदै गयो,” चन्दले भने, “त्यसपछि सजिलो उपायको खोजी गर्दै कृषि व्यवसायमा लाग्यौँ अहिले राम्रो अवस्थामा छौँ।” उनले वार्षिक रु एक लाख भाडामा डेढ बिघा जग्गा र आधा बिघा आफ्नै जग्गामा फलफूल तथा घर सजावटका बिरुवा उत्पादन गर्दै आएको जानकारी दिए।

“भारतीय व्यापारी यहाँ आएर साइकलमा बिरुवा घुमाएर दैनिक रु १० हजारसम्म आम्दानी गरेर जान्थे,” उनले भने, “त्यसमा राम्रो आम्दानी देखेपछि हामीले पनि साइकलमा बोटबिरुवा लिएर बिक्री गर्न थाल्यौँ। महिनामा रु २० हजारसम्म आम्दानी हुन थाल्यो।” त्यसपछि उनले नर्सरी स्थापना गरेर बिरुवा बिक्री गर्ने सोच बनाएर व्यवसाय विस्तार गर्दै गएको बताए।

उनले अहिले कैलाली, कञ्चनपुरलगायत जिल्लामा बिरुवा बिक्री गर्ने गरेका छन्। सानो पुँजीबाट सुरु गरेको व्यवसायलाई मेहनत र निरन्तरता दिन सके राम्रो आम्दानी गर्न सकिने उनको अनुभव छ। “सवा दुई बिघा जग्गामा अहिले १५ हजार बिरुवा छन्,” चन्दले भने, “यसबाट वार्षिक रु ६० लाखसम्मको कारोबार हुन्छ। सबै लागत घटाएर वर्षमा रु १५ लाखसम्म बचत हुन्छ।”

उनले पछिल्लो समय घर, होटेल रेष्टुरेन्ट तथा पार्कका लागि बिरुवाको माग धेरै आउने गरेको बताए। पछिल्लो समय आधुनिक तरिकारले घर सजावटका बिरुवा ग्राहकले खोज्न थालेपछि उनीहरूको चाहनाअनुसार बिरुवा उपलब्ध गराउँदै आएको उनको भनाइ छ।

“अहिले घर सजावट र होटेल रेष्टुरेन्टबाट माग आउने गरेको छ,” उनले भने, “अहिले नर्सरीमा ४५ प्रकारका २०० देखि रु १० हजारसम्मका बिरुवा उपलब्ध छन्।” उनले सरकारले तोकेको पारिश्रमिक दिएर दुई जना कर्मचारी राखेको बताए। नर्सरीको आम्दानीबाट दुई कट्ठा जग्गा खरिद गर्नाका साथै नयाँ घर निर्माण गरेको उनको भनाइ छ।

“बजारको समस्या छैन अहिले नयाँ घर बनाउनेले बोट बिरुवा लगिहाल्छन्,” चन्दले भने, “आधुनिक सजावटका बोटबिरुवा उत्पादन गरिरहेका छौ त्यही अनुसारको माग आउने गरेको छ।” करिब ७० प्रतिशत बिरुवा आफैँ उत्पादन गर्ने र अन्य केही मात्रै अन्यत्रबाट ल्याउने गरेको उनको भनाइ छ। उनले भने, “यसपटक हामी चिनियाँ डिजाइनका गमला बनाएर बिक्री गर्ने तयारीमा छौ।”

नर्सरी व्यवसायलाई थप व्यवस्थित र आधुनिक बनाउने उद्देश्यले चन्दले प्रयोगशाला निर्माण गरेका छन्। प्रयोगशालामार्फत बिरुवा उत्पादन तथा हुर्काउने आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गर्ने उनको योजना छ। बिरुवाको गुणस्तर सुधार, उत्पादन वृद्धि र व्यावसायिक विस्तारका लागि आधुनिक प्रविधि अपनाउन थालेको उनले बताए।